{"id":4795,"date":"2021-02-11T07:02:35","date_gmt":"2021-02-11T07:02:35","guid":{"rendered":"http:\/\/gbp.rojewo.pl\/?p=4795"},"modified":"2021-02-11T08:03:35","modified_gmt":"2021-02-11T08:03:35","slug":"zapusty-na-kujawach-przepis-na-paczki-z-1904-r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/?p=4795","title":{"rendered":"Zapusty na Kujawach. Przepis na p\u0105czki z 1904 r."},"content":{"rendered":"
\n

 <\/p>\n

\"\"Okres karnawa\u0142u, inaczej zwany zapustami, a zatem czas pomi\u0119dzy \u015bwi\u0119tem Trzech Kr\u00f3li a \u015arod\u0105 Popielcow\u0105 jest do\u015b\u0107 szczeg\u00f3lny w kulturze niemal ka\u017cdego europejskiego kraju. <\/span><\/strong><\/p>\n

Zwyczaje karnawa\u0142owe r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 z zale\u017cno\u015bci od pa\u0144stwa, a nawet od konkretnego regionu. <\/strong><\/span><\/p>\n

Je\u015bli chodzi o tradycyjne zwyczaje karnawa\u0142owe w Polsce, mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy zapustami na Kaszubach a na Kujawach.
\n<\/strong><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Zapusty<\/strong> <\/span><\/p>\n

\"\"<\/span><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Zwyczaje zapustne w du\u017cym stopniu przetrwa\u0142y do dzisiejszych czas\u00f3w i s\u0105 kultywowane na wi\u0119kszo\u015bci obszaru Kujaw. Odbywaj\u0105 si\u0119 one w okresie przedwiosennym, zwi\u0105zane s\u0105 z prze\u0142omem karnawa\u0142owo-wielkopostnym. Zawieraj\u0105 one wiele element\u00f3w, maj\u0105cych na celu zapewnienie urodzaju i wszelkiego dostatku oraz stanowi\u0105 swego rodzaju wyp\u0119dzenie nieprzychylnej cz\u0142owiekowi zimy. Przejawiaj\u0105 si\u0119 one na dw\u00f3ch p\u0142aszczyznach dzia\u0142a\u0144 – magicznej i spo\u0142ecznej. <\/span><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dzia\u0142ania o charakterze magicznym to przede wszystkim barwne i g\u0142o\u015bne korowody zapustnych przebiera\u0144c\u00f3w – przede wszystkim maszkar zwierz\u0119cych – kt\u00f3re obchodzi\u0142y wsie (zwykle od „t\u0142ustego czwartku” do wtorku zapustnego), zbieraj\u0105c datki, sk\u0142adaj\u0105c \u017cyczenia wszelkiej pomy\u015blno\u015bci i zapraszaj\u0105c wieczorem do karczmy na tzw. zabaw\u0119 podkozio\u0142kow\u0105, kt\u00f3ra ko\u0144czy\u0142a okres karnawa\u0142u. W\u015br\u00f3d zwierz\u0105t znajdowa\u0142y si\u0119 te, kt\u00f3re symbolizowa\u0142y \u017cycie i wegetacj\u0119 – „koza”, „bocian”, „ko\u0144” i „nied\u017awied\u017a”. Ca\u0142o\u015bci dope\u0142nia\u0142y specyficzne zachowania postaci z korowodu – ta\u0144ce, skoki, bodzenie, szczypanie itd., kt\u00f3rym towarzyszy\u0142y g\u0142o\u015bne dzwonki maj\u0105ce na celu odp\u0119dzenie wszelkiego z\u0142a, a szczeg\u00f3lnie zim\u0119. <\/span><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Drugi element obrz\u0119du, czyli wspomniana zabawa podkozio\u0142kowa, mia\u0142a wyra\u017any wymiar spo\u0142eczny. Musieli si\u0119 na niej pojawi\u0107 wszyscy m\u0142odzi, kt\u00f3rzy zwlekali z zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bciem lub o\u017cenkiem. M\u0142ode panny przez ca\u0142y rok zbiera\u0142y drobne monety, kt\u00f3re nast\u0119pnie wrzuca\u0142y do specjalnego talerza, aby wykupi\u0107 sobie taniec z jednym z ch\u0142opc\u00f3w. Na tym talerzu, ustawionym przed kapel\u0105, znajdowa\u0142a si\u0119 ma\u0142a figurka tzw. naguska, czyli ch\u0142opca lub kozio\u0142ka, symbolizuj\u0105ca m\u0119sk\u0105 p\u0142odno\u015b\u0107. Czasem nazywana ona by\u0142a po prostu podkozio\u0142kiem.<\/span><\/p>\n

Bywa\u0142o, i\u017c zabawa podkozio\u0142kowa przeradza\u0142a si\u0119 w zwyczaj o nazwie „zabijanie grajka” (szczeg\u00f3lnie popularny na Kujawach Zachodnich). Ten swoisty rytua\u0142 polega\u0142 na wywiezieniu muzykanta z zabawy podkozio\u0142kowej na taczce poza granice wsi, gdzie na g\u0142owie rozbijano mu garnek z popio\u0142em, a w pobli\u017cu wypuszczano czarnego kota symbolizuj\u0105cego uchodz\u0105c\u0105 dusz\u0119 „zabitego” grajka. Stanowi\u0142o to znak nastania popielcowej \u015brody, kt\u00f3ra rozpoczyna\u0142a wielki post.<\/span><\/p>\n

W czasie okresu mi\u0119dzywojennego nazwa „podkozio\u0142ek” zosta\u0142a zast\u0105piona „koz\u0105” i w takiej formie przetrwa\u0142a do dzi\u015b. Zwyczaj jest nadal kultywowany i cho\u0107 podlega z biegiem lat pewnym modyfikacj\u0105, to jest przejawem autentycznego, \u017cywego folkloru na Kujawach. Szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce grupy przebiera\u0144c\u00f3w dzia\u0142aj\u0105 obecnie we W\u0142oc\u0142awku, Szymborzu, Ciencisku i Kruszwicy.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\u00a0\u00a0 T\u0142usty czwartek<\/strong>\"\"<\/span><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W czasie tak zwanych zapust\u00f3w polskie sto\u0142y ugina\u0142y si\u0119 od jedzenia, jednak punktem kulminacyjnym zawsze by\u0142 t\u0142usty czwartek. Wypada on niezmiennie w ostatni czwartek przed \u015arod\u0105 Popielcow\u0105. Ide\u0105 tego dnia by\u0142o spo\u017cywanie szczeg\u00f3lnie t\u0142ustych rzeczy, a poniewa\u017c przez ca\u0142y karnawa\u0142 jadano r\u00f3\u017cnego rodzaju mi\u0119sa, w tym dniu dodatkowo zjadano r\u00f3wnie\u017c p\u0105czki z wielorakim nadzieniem. Opr\u00f3cz p\u0105czk\u00f3w w domach wyrabiano tak\u017ce tradycyjny chrust, dzi\u015b znany pod nazw\u0105 fawork\u00f3w. Zgodnie z tradycj\u0105 karnawa\u0142ow\u0105, w t\u0142usty czwartek nale\u017cy zje\u015b\u0107 przynajmniej jednego p\u0105czka, aby zapewni\u0107 sobie powodzenie i szcz\u0119\u015bcie przez kolejny rok.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Popielec<\/span><\/strong><\/p>\n

W \u015brod\u0119 popielcow\u0105, po zako\u0144czeniu okresu karnawa\u0142u, nast\u0119powa\u0142o na Kujawach „wywo\u017cenie m\u0142odych m\u0119\u017catek lub \u017ce\u0144cowych”. Zwyczaj ten polega\u0142 na tym, i\u017c kobiety, kt\u00f3re dopiero co wysz\u0142y za m\u0105\u017c by\u0142y przyjmowane do grona do\u015bwiadczonych m\u0119\u017catek – podkre\u015bla\u0142 on zmian\u0119 statutu spo\u0142ecznego tych kobiet. Specjalnie na t\u0105 okazj\u0119 grupa zam\u0119\u017cnych kobiet stroi\u0142a w\u00f3z w r\u00f3\u017cnorakie chusty, wst\u0105\u017cki i firanki, kt\u00f3rym p\u00f3\u017aniej m\u0142ode m\u0119\u017catki doje\u017cd\u017ca\u0142y do karczmy, aby si\u0119 wykupi\u0107 stawiaj\u0105c w\u00f3dk\u0119. Pocz\u0105tkowo zwyczaj ten dotyczy\u0142 jedynie kobiet, jednak p\u00f3\u017aniej, kiedy charakter zwyczaju sta\u0142 si\u0119 bardzie zabawowy, przypad\u0142a rola i m\u0119\u017cczyznom, kt\u00f3rzy przebrani w ko\u017cuchy i gro\u017ane maski pilnowali, aby m\u0119\u017catka nie uciek\u0142a w drodze do karczmy. W zwi\u0105zku z naciskami Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego zwyczaj ten w wielu miejscach zosta\u0142 przeniesiony na wtorek zapustny, gdy\u017c uznany za sprzeczny z powag\u0105 zaczynaj\u0105cego si\u0119 postu.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \"\"W \u015arod\u0119 Popielcow\u0105 katolicy rozpoczynaj\u0105 czterdziestodniowy post. Liczba 40 stanowi w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym wyraz pewnej d\u0142u\u017cszej ca\u0142o\u015bci, czasu przeznaczonego na jakie\u015b konkretne zadanie cz\u0142owieka lub zbawcze dzia\u0142anie Boga. W Wielkim Po\u015bcie Ko\u015bci\u00f3\u0142 odczytuje i prze\u017cywa nie tylko czterdzie\u015bci dni sp\u0119dzonych przez Jezusa na pustyni na modlitwie i po\u015bcie przed rozpocz\u0119ciem Jego publicznej misji, ale i trzy inne wielkie wydarzenia biblijne: czterdzie\u015bci dni powszechnego potopu, po kt\u00f3rych B\u00f3g zawar\u0142 przymierze z Noem; czterdzie\u015bci lat pielgrzymowania Izraela po pustyni ku ziemi obiecanej; czterdzie\u015bci dni przebywania Moj\u017cesza na G\u00f3rze Synaj, gdzie otrzyma\u0142 on od Jahwe Tablice Prawa.<\/span><\/p>\n

Okresy i dni pokuty s\u0105 w Ko\u015bciele katolickim specjalnym czasem \u0107wicze\u0144 duchowych, liturgii pokutnej, pielgrzymek o charakterze pokutnym, dobrowolnych wyrzecze\u0144, jak post i ja\u0142mu\u017cna, braterskiego dzielenia si\u0119 z innymi, m.in. poprzez inicjowanie dzie\u0142 charytatywnych i misyjnych. Z liturgii znika radosne „Alleluja” i „Chwa\u0142a na wysoko\u015bci Bogu”, a kolorem szat liturgicznych staje si\u0119 fiolet. Istot\u0105 pozostaje przygotowanie wsp\u00f3lnoty wiernych do najwi\u0119kszego \u015bwi\u0119ta chrze\u015bcijan, jakim jest Wielkanoc.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Przepis na przepyszne p\u0105czki<\/h2>\n

<\/h2>\n

Sk\u0142adniki<\/h3>\n