{"id":4765,"date":"2021-02-03T07:17:34","date_gmt":"2021-02-03T07:17:34","guid":{"rendered":"http:\/\/gbp.rojewo.pl\/?p=4765"},"modified":"2021-02-03T07:17:34","modified_gmt":"2021-02-03T07:17:34","slug":"z-ksiegi-urodzin-ignacy-krasicki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/?p=4765","title":{"rendered":"Z Ksi\u0119gi Urodzin &#8211; Ignacy Krasicki"},"content":{"rendered":"<div class=\"entry\">\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-4767 aligncenter\" src=\"http:\/\/gbp.rojewo.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Kras-5-300x300.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Kras-5-300x300.jpg 300w, https:\/\/gbp.rojewo.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Kras-5-150x150.jpg 150w, https:\/\/gbp.rojewo.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Kras-5.jpg 550w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<div class=\"lead\">\n<div class=\"container\">\n<div class=\"content\">\n<div class=\"introduction\">\n<p style=\"text-align: center;\">Dostojnik ko\u015bcielny, poeta, a tak\u017ce prekursor polskiej powie\u015bci.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">Urodzi\u0142 si\u0119 3 lutego 1735 roku w Dubiecku nad Sanem, zmar\u0142 14 marca 1801 roku w Berlinie.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"node-banner\">\n<div class=\"container\">\n<div class=\"content\">\n<div class=\"node-banner__image\"><\/div>\n<div class=\"node-banner__group-text\">\n<div class=\"node-banner__label\"><\/div>\n<div class=\"node-banner__lead\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"node-banner__link\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"paragraph paragraph-text-formatted\">\n<div class=\"container\">\n<div class=\"content\">\n<p>Wywodzi\u0142 si\u0119 ze zubo\u017ca\u0142ej rodziny magnackiej. W 1751 r. za namow\u0105 rodzic\u00f3w &#8211; i podobnie jak jego dwaj bracia &#8211; wst\u0105pi\u0142 do seminarium duchownego w Warszawie, w 1759 otrzyma\u0142 \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie, po czym uda\u0142 si\u0119 na dwuletnie studia do Rzymu. Po powrocie do kraju sprawowa\u0142 funkcj\u0119 sekretarza prymasa W\u0142adys\u0142awa \u0141ubie\u0144skiego &#8211; co by\u0142o tym bardziej znacz\u0105ce, \u017ce w czasie bezkr\u00f3lewia prymas sprawowa\u0142 funkcj\u0119 tzw. interrexa, czyli pe\u0142ni\u0142 niekt\u00f3re obowi\u0105zki monarchy. Potem Krasicki zosta\u0142 kapelanem kr\u00f3lewskim Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego, a z czasem monarcha obdarzy\u0142 go m.in. Orderem Or\u0142a Bia\u0142ego. W 1765 wraz z Franciszkiem Bohomolcem i przy wsp\u00f3\u0142pracy kr\u00f3la Krasicki za\u0142o\u017cy\u0142 czasopismo &#8222;Monitor&#8221;, wychodz\u0105ce do roku 1785, krytyczne wobec pozosta\u0142o\u015bci kultury czas\u00f3w saskich.<\/p>\n<p>Od 1767 Krasicki piastowa\u0142 godno\u015b\u0107 biskupa warmi\u0144skiego (co dawa\u0142o mu r\u00f3wnie\u017c prawo zasiada\u0107 w Senacie Rzeczypospolitej, a po I rozbiorze Polski zmusza\u0142o go do trudnej przyja\u017ani z Fryderykiem II). W 1795 obejmuje stanowisko arcybiskupa gnie\u017anie\u0144skiego, czego skutkiem by\u0142a przeprowadzka z rezydencji biskupiej w Lidzbarku Warmi\u0144skim do \u0141owicza i Skierniewic. Wkr\u00f3tce potem stan\u0105\u0142 przed nieprzyjemn\u0105 konieczno\u015bci\u0105 przet\u0142umaczenia, skomentowania i rozpowszechnienia papieskiego brewe, wzywaj\u0105cego do pos\u0142usze\u0144stwa monarchom, pi\u0119tnuj\u0105cego za\u015b wszelkie powstania i rewolucje, a tak\u017ce przy okazji filozofi\u0119 o\u015bwiecenia. W latach 1798-99 wydawa\u0142 pismo &#8222;Co tydzie\u0144&#8221;. Pod pseudonimem Micha\u0142 Mowi\u0144ski wyda\u0142 r\u00f3wnie\u017c komedie <strong>&#8222;<\/strong><strong>Solenizant<\/strong>, <strong>Statysta<\/strong> i <strong>\u0141garz&#8221;.<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"video-wrapper\" style=\"text-align: center;\"><iframe loading=\"lazy\" class=\"video-processed\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/rihrirIFCfE\" width=\"560px\" height=\"315px\" frameborder=\"0\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/div>\n<p>Za pocz\u0105tek kariery literackiej Ignacego Krasickiego wypada uzna\u0107 rok 1775. W\u00f3wczas przedstawi\u0142 on na tzw. obiadach czwartkowych, wydawanych przez Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego dla ludzi kultury, fragmenty poematu heroikomicznego <strong>&#8222;<\/strong><strong>Myszeidos&#8221;<\/strong>. Spo\u015br\u00f3d nich najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 zdoby\u0142a strofa \u015bpiewana jako <strong>&#8222;<\/strong><strong>Hymn do mi\u0142o\u015bci ojczyzny&#8221;<\/strong>, przez pewien czas pe\u0142ni\u0105ca funkcj\u0119 nieoficjalnego hymnu Polski.<\/p>\n<p>Krasickiego wypada uzna\u0107 za przedstawiciela nurtu klasycznego w poezji. \u015awiadczy o tym fakt, \u017ce ksi\u0105\u017c\u0119 biskup warmi\u0144ski z zasady wybiera\u0142 gatunki literackie mog\u0105ce wylegitymowa\u0107 si\u0119 staro\u017cytnym rodowodem &#8211; bajk\u0119, satyr\u0119, poemat heroikomiczny (to jest parodi\u0119 poematu epickiego), czy wreszcie form\u0119 tak egzotyczn\u0105, jak dialogi zmar\u0142ych, w latach 1798-1799 wydawane w czasopi\u015bmie &#8222;Co tydzie\u0144&#8221;. Wyj\u0105tkiem od tego trendu wydaj\u0105 si\u0119 pr\u00f3by wykorzystania nowego gatunku literackiego &#8211; powie\u015bci (<strong>&#8222;<\/strong><strong>Miko\u0142aja Do\u015bwiadczy\u0144skiego Przypadki&#8221;<\/strong>\u00a0\u2013 1776, oraz <strong>&#8222;<\/strong><strong>Pan Podstoli&#8221;<\/strong>\u00a0\u2013 1778-1784). Mieszcz\u0105 si\u0119 one jednak w klasycznym rozumieniu literatury jako rodzaju wypowiedzi, kt\u00f3ry powinien zachowywa\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 mi\u0119dzy dostarczaniem przyjemno\u015bci estetycznej, wzbudzaniem uczu\u0107 oraz pouczaniem.<\/p>\n<p>Najwi\u0119ksze nat\u0119\u017cenie aktywno\u015bci pisarskiej Ignacego Krasickiego datuje si\u0119 na lata 1775-1780. W 1775 wychodzi <strong>&#8222;<\/strong><strong>Myszeida&#8221;<\/strong>, rok p\u00f3\u017aniej powie\u015b\u0107 <strong>&#8222;<\/strong><strong>Miko\u0142aja Do\u015bwiadczy\u0144skiego przypadki&#8221;<\/strong>, pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 <strong>&#8222;<\/strong><strong>Pana Podstolego&#8221;<\/strong> oraz anonimowo wydana <strong>&#8222;<\/strong><strong>Monachomachia&#8221;<\/strong> &#8211; w 1778.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><iframe loading=\"lazy\" src=\"\/\/www.youtube.com\/embed\/l99wPzGS9pE\" width=\"560\" height=\"314\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p>Rok 1779 to wydanie <strong>&#8222;<\/strong><strong>Satyr&#8221;<\/strong> oraz zbioru <strong>&#8222;<\/strong><strong>Bajki i przypowie\u015bci&#8221;<\/strong>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Styl Krasickiego wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 klarown\u0105 sk\u0142adni\u0105, kt\u00f3ra w swoich czasach musia\u0142a zwraca\u0107 uwag\u0119 tym wi\u0119ksz\u0105, \u017ce czytelnicy mieli jeszcze w pami\u0119ci zupe\u0142nie inny wzorzec estetyczny, typowy dla odchodz\u0105cej epoki baroku. Klarowno\u015b\u0107 ta sprawia, \u017ce nawet w d\u0142u\u017cszych utworach w rodzaju satyr \u0142atwo mo\u017cna wyodr\u0119bni\u0107 fragmenty mog\u0105ce z powodzeniem pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 aforyzm\u00f3w. Zar\u00f3wno w <strong>&#8222;<\/strong><strong>Satyrach&#8221;<\/strong>, jak i w <strong>&#8222;<\/strong><strong>Bajkach&#8221;<\/strong> poeta cz\u0119sto si\u0119ga\u0142 do dialogu, niekiedy finezyjnie przeplataj\u0105c d\u0142u\u017csze i kr\u00f3tsze wypowiedzi. W ten spos\u00f3b Krasicki, mimo \u017ce uprawia\u0142 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 z za\u0142o\u017cenia moralizatorsk\u0105, nie musia\u0142 za ka\u017cdym razem wyra\u017ca\u0107 swojej opinii wprost, co mog\u0142oby wprowadzi\u0107 wra\u017cenie pewnej monotonii.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><iframe loading=\"lazy\" src=\"\/\/www.youtube.com\/embed\/l0l_btrjfKY\" width=\"560\" height=\"314\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">Dla dzisiejszego czytelnika tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Ignacego Krasickiego mo\u017ce sprawia\u0107 wra\u017cenie nieco obcej, g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na jej moralizatorskie pod\u0142o\u017ce. Broni si\u0119 ona jednak za pomoc\u0105 ironii, niekiedy zaskakuj\u0105co nowoczesnej. Nie mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zapomina\u0107 o wk\u0142adzie poety w rozw\u00f3j kultury polskiego o\u015bwiecenia, czy o wprowadzeniu do naszej literatury utopii (wyspa Nipu w <strong>&#8222;<\/strong><strong>Miko\u0142aja Do\u015bwiadczy\u0144skiego przypadkach&#8221;<\/strong>).<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Krasicki nale\u017cy do pisarzy, kt\u00f3rych wielko\u015b\u0107 doceniona zosta\u0142a ju\u017c przez wsp\u00f3\u0142czesnych i mimo waha\u0144 w stopniu zainteresowania w r\u00f3\u017cnych epokach nigdy nie by\u0142a powa\u017cniej kwestionowana. Zwietrza\u0142o natomiast zainteresowanie czytelnicze, i to ju\u017c od romantyzmu, innych szukaj\u0105cego wzor\u00f3w i innych dozna\u0144 w lekturze; sta\u0142 si\u0119 Krasicki, pisarzem szko\u0142y raczej ni\u017c \u017cywego odbioru, z jednym wyj\u0105tkiem &#8211; bajek, cz\u0119sto zreszt\u0105 mylnie adresowanych do dzieci. Interesowa\u0142a si\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 ksi\u0119cia poet\u00f3w historia literatury; pierwsze pr\u00f3by syntezy podj\u0119li bezpo\u015brednio po \u015bmierci poety F.K. Dmochowski i S.K. Potocki, pierwszy zarys monograficzny og\u0142osi\u0142 1879 Kraszewski. Mimo obfito\u015bci przyczynk\u00f3w i cennych nieraz opracowa\u0144 cz\u0105stkowych brak dot\u0105d nowoczesnej metodologicznie monografii, podsumowuj\u0105cej dotychczasowe badania. W 1969 otwarto w Dubiecku po\u015bwi\u0119cony Krasickiemu oddzia\u0142 Muzeum Ziemi Przemyskiej; pami\u0105tki po nim udost\u0119pnione te\u017c s\u0105 w powsta\u0142ym muzeum przy kolegiacie \u0142owickiej.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dostojnik ko\u015bcielny, poeta, a tak\u017ce prekursor polskiej powie\u015bci. Urodzi\u0142 si\u0119 3 lutego 1735 roku w Dubiecku nad Sanem, zmar\u0142 14 marca 1801 roku w Berlinie. &nbsp; Wywodzi\u0142 si\u0119 ze zubo\u017ca\u0142ej rodziny magnackiej. W 1751 r. za namow\u0105 rodzic\u00f3w &#8211; i podobnie jak jego dwaj bracia &#8211; wst\u0105pi\u0142 do seminarium duchownego w Warszawie, w 1759 otrzyma\u0142 &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4767,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,8,9],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4765","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualnosci","8":"category-oddzial-dla-dzieci-w-rojewie","9":"category-wypozyczalnia-dla-doroslych-z-czytelnia","10":"anons"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4765","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4765"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4765\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4772,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4765\/revisions\/4772"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4767"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4765"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4765"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4765"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}