{"id":4755,"date":"2021-02-03T07:09:19","date_gmt":"2021-02-03T07:09:19","guid":{"rendered":"http:\/\/gbp.rojewo.pl\/?p=4755"},"modified":"2021-02-03T07:09:19","modified_gmt":"2021-02-03T07:09:19","slug":"z-ksiegi-urodzin-ferdynand-magellan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/?p=4755","title":{"rendered":"Z Ksi\u0119gi Urodzin – Ferdynand Magellan"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/b><\/p>\n

Ferdynand Magellan<\/b>\u00a0<\/span> <\/span><\/p>\n

podr\u00f3\u017cnik, \u017ceglarz, odkrywca, tw\u00f3rca nazwy jednego z ocean\u00f3w \u2013 Oceanu Spokojnego<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Przysz\u0142y wielki odkrywca urodzi\u0142 si\u0119 3 lutego 1480 roku w miejscowo\u015bci Sabrosa na p\u00f3\u0142nocy Portugalii.\u00a0 Ojciec jego by\u0142 burmistrzem, matka za\u015b zajmowa\u0142a si\u0119 domem i wychowaniem dzieci. Ferdynand Magellan straci\u0142 rodzic\u00f3w w wieku 10 lat. Po ich \u015bmierci wraz z bratem s\u0142u\u017cy\u0142 na dworze kr\u00f3lewskim w Lizbonie. By\u0142 paziem kr\u00f3la Jana II i kr\u00f3lowej Eleonory. Na dworze kr\u00f3lewskim \u017ceglarz pobiera\u0142 nauki. Najbardziej interesowa\u0142 si\u0119 geografi\u0105 i histori\u0105. Chrzest morski i jednocze\u015bnie bojowy przeszed\u0142 w wieku 25 lat, kiedy wyruszy\u0142 do Indii m.in. celem za\u0142o\u017cenia po drodze nowych baz. Uczestniczy\u0142 w\u00f3wczas w walkach toczonych na terytorium dzisiejszej Tanzanii. W 1511 roku bra\u0142 udzia\u0142 w podboju Malakki (obecnie w granicach Malezji). Dwa lata p\u00f3\u017aniej wys\u0142ano go do Maroka, gdzie podczas obl\u0119\u017cenia twierdzy Azammur zosta\u0142 powa\u017cnie ranny w kolano. Wkr\u00f3tce popad\u0142 jednak w nie\u0142ask\u0119, oskar\u017cony m.in. o nielegalny handel z Maurami. Ambitny \u017ceglarz, po zwolnieniu ze s\u0142u\u017cby u kr\u00f3la Manuela I, zdecydowa\u0142 si\u0119 zrzec obywatelstwa, zmieni\u0142 nazwisko z Magalh\u00e3es na Magallanes i zaoferowa\u0142 swoje us\u0142ugi w\u0142adcy Hiszpanii, Karolowi I.<\/p>\n

Podczas spotkania z m\u0142odym kr\u00f3lem, p\u00f3\u017aniejszym cesarzem Karolem V, \u017ceglarz przedstawi\u0142 projekt wyprawy na Moluki drog\u0105 zachodni\u0105. Wyspy Moluki (Korzenne) by\u0142y miejscem, z kt\u00f3rego sprowadzano wi\u0119kszo\u015b\u0107 go\u017adzik\u00f3w, cynamonu, pieprzu i ga\u0142ki muszkato\u0142owej \u2013 towar\u00f3w cenionych w europejskich miastach niczym z\u0142oto i srebro.<\/p>\n

Zdaniem Ferdynanda Magellana wspomniana podr\u00f3\u017c by\u0142a mo\u017cliwa, bowiem w 1513 roku Vasco de Balboa jako pierwszy Europejczyk dotar\u0142 do Oceanu Spokojnego, a do Europy dotar\u0142y wiadomo\u015bci o cie\u015bninie \u0142\u0105cz\u0105cej akwen z Oceanem Atlantyckim (nazywanym w owym czasie Morzem Oceanicznym). Jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o owa cie\u015bnina, znana dzisiaj jako Cie\u015bnina Magellana, le\u017cy znacznie bardziej na po\u0142udnie ni\u017c pierwotnie s\u0105dzono, a nowo odkryty Pacyfik jest przy tym du\u017co wi\u0119kszy. Ostatecznie kr\u00f3l zaakceptowa\u0142 plan wyprawy i przyzna\u0142 na ni\u0105 znaczne \u015brodki finansowe.<\/p>\n

Szczeg\u00f3\u0142owy przebieg ekspedycji jest znany przede wszystkim z dziennika Antonio Pigafetty, bogatego podr\u00f3\u017cnika z Wenecji, kt\u00f3ry \u201emarzy\u0142 o tym, aby wyruszy\u0107 na spotkanie przygody\u201d i \u201ezdecydowa\u0142 si\u0119 mu [Magellanowi] towarzyszy\u0107 na koniec \u015bwiata po to, aby opisa\u0107 jego wyczyn\u201d. Flotylla sk\u0142ada\u0142a si\u0119 pi\u0119ciu du\u017cych \u017caglowc\u00f3w: flagowego \u201eTrinidad\u201d, \u201eSan Antonio\u201d, \u201eVictoria\u201d, \u201eSantiago\u201d oraz \u201eConcepcion\u201d. Po opuszczeniu portu w Sevilli statki sp\u0142yn\u0119\u0142y do uj\u015bcia rzeki Gwadalkiwir, gdzie przez pi\u0119\u0107 tygodni cumowa\u0142y w Sanlucar de Barrameda. Na Morze Oceaniczne wyp\u0142yn\u0119\u0142y dopiero 20 wrze\u015bnia 1519 roku.<\/p>\n

Po blisko czterech miesi\u0105cach \u017ceglugi Armada Moluka\u0144ska, znacznie op\u00f3\u017aniona wzgl\u0119dem pierwotnych za\u0142o\u017ce\u0144, dotar\u0142a do estuarium La Plata, gdzie dzisiaj znajduj\u0105 si\u0119 stolice Argentyny i Urugwaju. Europejczycy spodziewali si\u0119 odnale\u017a\u0107 tutaj przej\u015bcie morskie do Azji, kt\u00f3re faktycznie jest jednak po\u0142o\u017cone kilka tysi\u0119cy kilometr\u00f3w dalej. Przed\u0142u\u017caj\u0105ca si\u0119 podr\u00f3\u017c, kt\u00f3rej towarzyszy\u0142 r\u00f3wnie\u017c nag\u0142y spadek temperatury, pog\u0142\u0119bia\u0142a du\u017c\u0105 nieufno\u015b\u0107 kastylijskich oficer\u00f3w wobec urodzonego w Portugalii dow\u00f3dcy. Bunt wybuch\u0142 na pocz\u0105tku kwietnia 1520 roku. Jakie by\u0142y jego przyczyny?<\/p>\n

\u201eMagellanowi uda\u0142o si\u0119 sterroryzowa\u0107 wszystkich ludzi, kt\u00f3rych mia\u0142 pod swoim dow\u00f3dztwem, zar\u00f3wno kapitan\u00f3w, jak i zwyk\u0142ych \u017ceglarzy. W li\u015bcie z 22 marca 1518 roku kr\u00f3l Karol da\u0142 mu ca\u0142kowit\u0105 w\u0142adz\u0119 nad wszystkimi uczestnikami ekspedycji \u2013 prawo >>sznura i miecza<<. Kapitan generalny od pocz\u0105tku wyprawy podkre\u015bla\u0142, \u017ce jego rozkazy pozwalaj\u0105 mu decydowa\u0107 o \u017cyciu i wszystkich, kt\u00f3rymi dowodzi\u0142. Magellan posun\u0105\u0142 si\u0119 do kra\u0144c\u00f3w despotyzmu, nie chc\u0105c si\u0119 dzieli\u0107 nawet iluzj\u0105 w\u0142adzy z kapitanami, kt\u00f3rzy nie kryli swojego niezadowolenia przed podw\u0142adnymi, co uczyni\u0142o rebeli\u0119 i jej okropne nast\u0119pstwa \u2013 tortury \u2013 czym\u015b nieuniknionym. Uporczywie d\u0105\u017c\u0105c do tego, \u017ceby mie\u0107 osobisty nadz\u00f3r nad ka\u017cdym aspektem ekspedycji i pogardliwie odrzucaj\u0105c wszelkie sugestie dotycz\u0105ce jego wielkiego planu, Magellan dotkn\u0105\u0142 do \u017cywego s\u0142u\u017c\u0105cych pod jego komend\u0105 kapitan\u00f3w, kt\u00f3rzy w ko\u0144cu wyst\u0105pili przeciwko niemu\u201d \u2013 Laurence Bergreen, \u201ePoza kraw\u0119d\u017a \u015bwiata\u201d.<\/p>\n

Po brutalnym st\u0142umieniu rebelii i kilku miesi\u0105cach sp\u0119dzonych w Patagonii, 21 pa\u017adziernika 1520 roku nast\u0105pi\u0142 prze\u0142om \u201eZnale\u017ali\u015bmy cudownym zrz\u0105dzeniem losu cie\u015bnin\u0119. Nadali\u015bmy temu miejscu nazw\u0119 Przyl\u0105dka Jedenastu Tysi\u0119cy Dziewic\u201d \u2013 opisa\u0142 Pigafetta. Kapitan generalny nie zdawa\u0142 sobie sprawy, jak du\u017cym wyzwaniem b\u0119dzie nawigowanie przez ten licz\u0105cy 300 mil akwen, a tak\u017ce jak\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 b\u0119d\u0105 musia\u0142y jeszcze pokona\u0107 trzy wci\u0105\u017c pozostaj\u0105ce pod jego komend\u0105 okr\u0119ty na drodze przez Pacyfik do Wysp Korzennych. 4 lutego 1521 roku dop\u0142yn\u0119li wreszcie do jednej z wysp wschodniej Mikronezji, a Magellan w jednym z napad\u00f3w w\u015bciek\u0142o\u015bci mia\u0142 pono\u0107 wyrzuci\u0107 mapy za burt\u0119 i krzykn\u0105\u0107: \u201eZ przeproszeniem kartograf\u00f3w, Moluk\u00f3w nie ma w wyznaczonym przez nich miejscu!\u201d.<\/p>\n

Marynarze masowo chorowali na wywo\u0142any niedoborem witaminy C szkorbut, st\u0105d z rado\u015bci\u0105 przyj\u0119to dop\u0142yni\u0119cie w drugiej po\u0142owie marca 1521 roku do \u201ebezpiecznej przystani\u201d, jak\u0105 wydawa\u0142 si\u0119 nieobecny wcze\u015bniej na europejskich mapach archipelag Filipin. Magellan zwi\u0105za\u0142 z Hiszpani\u0105 w\u0142adc\u0119 Cebu i ochrzci\u0142 tysi\u0105ce mieszka\u0144c\u00f3w wyspy. Pozornie znalaz\u0142 si\u0119 u szczytu powodzenia. Posun\u0105\u0142 si\u0119 jednak za daleko, zacz\u0105\u0142 bowiem ingerowa\u0107 w lokalne struktury w\u0142adzy i grozi\u0142 \u015bmierci\u0105 wszystkim, kt\u00f3rzy przeciwstawiali si\u0119 jego poczynaniom. Pycha i arogancja doprowadzi\u0142y odkrywc\u0119 do tragicznej \u015bmierci na wyspie Mactan.<\/p>\n

Hiszpanie zlekcewa\u017cyli przeciwnika. Podczas ekspedycji karnej oddzia\u0142 kapitana zosta\u0142 odci\u0119ty i pozbawiony wsparcia. Dow\u00f3dca najpierw zosta\u0142 raniony zatrut\u0105 strza\u0142\u0105, nast\u0119pnie ugodzony bambusow\u0105 dzid\u0105. Kiedy tubylcy spostrzegli krwawi\u0105cego Magellana, \u201ewszyscy rzucili si\u0119 na niego\u201d. Jego cia\u0142o zosta\u0142o por\u0105bane na kawa\u0142ki. 27 kwietnia 1521 roku zgin\u0105\u0142 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry wed\u0142ug kronikarza wyprawy \u201epr\u00f3cz innych swych cn\u00f3t, posiada\u0142 wspanialsz\u0105 ni\u017c ktokolwiek cnot\u0119 odwagi i wytrwa\u0142o\u015bci po\u015br\u00f3d najwi\u0119kszych niebezpiecze\u0144stw i trud\u00f3w. Nie ma na \u015bwiecie nikogo bieg\u0142ego jak on w sztuce \u017ceglowania. Nigdy \u017caden cz\u0142owiek nie posiada\u0142 tyle si\u0142y ducha, zuchwa\u0142ej odwagi i wiedzy, by zamierzy\u0107 i podj\u0105\u0107 wypraw\u0119 dooko\u0142a \u015bwiata\u201d.<\/p>\n

Wielki odkrywca by\u0142 postaci\u0105 kontrowersyjn\u0105. Nie dla wszystkich by\u0142 bohaterem. Na Filipinach uwa\u017cany jest za naje\u017ad\u017ac\u0119, a lokalny w\u00f3dz Lapu Lapu jest idealizowany i przedstawiany jako ten, kt\u00f3ry odpar\u0142 hiszpa\u0144ski atak.<\/p>\n

Po \u015bmierci Magellana wyprawa pod dow\u00f3dztwem Juana Sebasti\u00e1na Elca\u00f1o dotar\u0142a 8 listopada 1521 do Wysp Korzennych, gdzie pomimo obecno\u015bci Portugalczyk\u00f3w uda\u0142o si\u0119 zebra\u0107 du\u017cy \u0142adunek przypraw. 18 grudnia 1521 roku w drog\u0119 powrotn\u0105 wyruszy\u0142 ju\u017c tylko jeden zdolny do dalszej \u017ceglugi okr\u0119t \u2013 \u201eVictoria\u201d.\u00a0 Kilkunastu ocala\u0142ych dop\u0142yn\u0119\u0142o do Sanlucar de Barrameda po ponad o\u015bmiu miesi\u0105cach \u017ceglugi. Pierwsza w dziejach podr\u00f3\u017c dooko\u0142a \u015bwiata zako\u0144czy\u0142a si\u0119 6 wrze\u015bnia 1522 roku. Z pocz\u0105tkowych 237 uczestnik\u00f3w, do Hiszpanii wr\u00f3ci\u0142o zaledwie 18 cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi. Skutki tej prze\u0142omowej wyprawy mia\u0142y jednak dla \u015bwiata dopiero nadej\u015b\u0107.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Warto przypomnie\u0107, \u017ce dzie\u0144 3 lutego 1987 r. to r\u00f3wnie\u017c duma dla nas Polak\u00f3w. <\/span><\/p>\n

Tego dnia Polacy Artur Hajzer i Jerzy Kukuczka, <\/span><\/p>\n

jako pierwsi zdobyli zim\u0105 dziesi\u0105ty najwy\u017cszy szczyt na Ziemi<\/span><\/p>\n

\u2013 Annapurna I (8 091 m n.p.m.). <\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: zasoby internetowe<\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ferdynand Magellan\u00a0 podr\u00f3\u017cnik, \u017ceglarz, odkrywca, tw\u00f3rca nazwy jednego z ocean\u00f3w \u2013 Oceanu Spokojnego   Przysz\u0142y wielki odkrywca urodzi\u0142 si\u0119 3 lutego 1480 roku w miejscowo\u015bci Sabrosa na p\u00f3\u0142nocy Portugalii.\u00a0 Ojciec jego by\u0142 burmistrzem, matka za\u015b zajmowa\u0142a si\u0119 domem i wychowaniem dzieci. Ferdynand Magellan straci\u0142 rodzic\u00f3w w wieku 10 lat. Po ich \u015bmierci wraz z bratem …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4757,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,8,9],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4755","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualnosci","8":"category-oddzial-dla-dzieci-w-rojewie","9":"category-wypozyczalnia-dla-doroslych-z-czytelnia","10":"anons"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4755","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4755"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4755\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4771,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4755\/revisions\/4771"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4757"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4755"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4755"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4755"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}