{"id":4243,"date":"2020-11-20T08:54:06","date_gmt":"2020-11-20T08:54:06","guid":{"rendered":"http:\/\/gbp.rojewo.pl\/?p=4243"},"modified":"2020-11-20T08:54:06","modified_gmt":"2020-11-20T08:54:06","slug":"110-rocznica-smierci-autora-anny-kareniny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/?p=4243","title":{"rendered":"110 rocznica \u015bmierci autora Anny Kareniny"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/p>\n

Lew To\u0142stoj urodzi\u0142 si\u0119 w\u00a0Jas<\/a>nej P<\/a>olanie\u00a0jako potomek dw\u00f3ch znanych w Rosji rodzin arystokratycznych: To\u0142stoj\u00f3w i Wo\u0142ko\u0144skich. Wcze\u015bnie straci\u0142 matk\u0119, kt\u00f3ra zmar\u0142a w 1830 roku, a siedem lat p\u00f3\u017aniej zmar\u0142 jego ojciec. Wraz z czw\u00f3rk\u0105 rodze\u0144stwa by\u0142 wychowywany przez krewne ze strony ojca, a kszta\u0142cony przez francuskiego, a potem niemieckiego guwernera. W 1844 roku zacz\u0105\u0142 studiowa\u0107 orientalistyk\u0119, a nast\u0119pnie prawo na\u00a0Uniwersytecie Kaza\u0144skim, lecz po trzech latach zrezygnowa\u0142 ze studi\u00f3w. W\u00a0Kazaniu\u00a0zacz\u0119\u0142y si\u0119 rozwija\u0107 jego zainteresowania filozoficzne, szczeg\u00f3lnie pod wp\u0142ywem tw\u00f3rczo\u015bci\u00a0Jeana-Jacques\u2019a Rousseau. Wr\u00f3ci\u0142 do Jasnej Polany, gdzie po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 nauce j\u0119zyka angielskiego, zaj\u0119ciom z muzyki i samodzielnemu studiowaniu prawa. W 1849 roku otworzy\u0142 w Jasnej Polanie szko\u0142\u0119 dla dzieci ch\u0142opskich. Wiele czasu sp\u0119dza\u0142 m\u0142ody To\u0142stoj r\u00f3wnie\u017c w\u00a0Petersburgu\u00a0i\u00a0Moskwie, g\u0142\u00f3wnie oddaj\u0105c si\u0119 hazardowi.<\/span><\/p>\n

W 1851 r. zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 do wojska i s\u0142u\u017cy\u0142 dwa lata na\u00a0Kaukazie. Nast\u0119pnie w czasie\u00a0wojny krymskiej\u00a0walczy\u0142 na Ba\u0142kanach oraz w obl\u0119\u017conym\u00a0Sewastopolu. W latach s\u0142u\u017cby wojskowej opublikowa\u0142 swoje pierwsze utwory literackie: pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 trylogii autobiograficznej\u00a0Dzieci\u0144stwo<\/i>\u00a0oraz\u00a0Opowiadania sewastopolskie<\/i>. Po wojnie, w 1856 roku, uznawany ju\u017c za przedstawiciela nowego pokolenia literackiego Rosji, zrezygnowa\u0142 z kariery wojskowej i zamieszka\u0142 na przemian w Jasnej Polanie, Sankt Petersburgu i Moskwie.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Odby\u0142 dwie podr\u00f3\u017ce po Europie Zachodniej (w roku 1857 i w latach 1860\u20131861). Podczas pierwszej z nich by\u0142 w Pary\u017cu, a nast\u0119pnie w rejonie\u00a0Jeziora Genewskiego\u00a0\u2013 w Szwajcarii i W\u0142oszech. Wra\u017cenia z woja\u017cy znalaz\u0142y swe odbicie w opowiadaniu\u00a0Lucerna<\/i>. Podczas drugiej podr\u00f3\u017cy To\u0142stoj interesowa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie problemami o\u015bwiaty i dzia\u0142aniem instytucji o\u015bwiatowych w Niemczech i Francji. Du\u017ce wra\u017cenie zrobi\u0142y na nim pogl\u0105dy i dzia\u0142alno\u015b\u0107\u00a0Bertholda Auerbacha, z kt\u00f3rym zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119, oraz pedagoga\u00a0Adolfa Diesterwega. W Brukseli spotka\u0142 si\u0119 z\u00a0P.-J. Proudhonem\u00a0i z\u00a0Joachimem Lelewelem.<\/span><\/p>\n

Pe\u0142en entuzjazmu wr\u00f3ci\u0142 do Jasnej Polany wkr\u00f3tce po zniesieniu\u00a0pa\u0144szczyzny\u00a0w Rosji i zaj\u0105\u0142 si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 pedagogiczn\u0105. Za\u0142o\u017cy\u0142 13 szk\u00f3\u0142 dla dzieci ch\u0142opskich w Jasnej Polanie i okolicach, wydawa\u0142 periodyk pedagogiczny \u201eJasna Polana\u201d, napisa\u0142 i wyda\u0142 podr\u0119czniki, opowiadania i bajki dla dzieci, by\u0142 jednym z nauczycieli w za\u0142o\u017conych przez siebie szko\u0142ach.<\/span><\/p>\n

W roku\u00a01862\u00a0o\u017ceni\u0142 si\u0119 z\u00a0Zofi\u0105 Bers\u00a0(c\u00f3rk\u0105 lekarza), po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 rodzinie, obowi\u0105zkom i gospodarstwu wiejskiemu oraz swej tw\u00f3rczo\u015bci.\"\"<\/span><\/p>\n

Lata siedemdziesi\u0105te XIX wieku by\u0142y wa\u017cnym okresem w procesie kszta\u0142towania si\u0119 jego pogl\u0105d\u00f3w. Nauk\u0119 Chrystusa pojmowa\u0142 racjonalistycznie, jako system etyczny, odrzuca\u0142 wszelk\u0105 przemoc (w tym pa\u0144stwo i Ko\u015bci\u00f3\u0142, lecz g\u0142osi\u0142 has\u0142o \u201eniesprzeciwiania si\u0119 z\u0142u przemoc\u0105\u201d). Nawo\u0142ywa\u0142 do powrotu do natury (tylko praca ch\u0142opska jest bogobojna, ziemia i rola nale\u017c\u0105 do wszystkich) i przejawiania czynnej mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce wiele zdobyczy cywilizacji jest z\u0142em, poniewa\u017c, jako dost\u0119pne tylko dla niekt\u00f3rych, pog\u0142\u0119biaj\u0105 przepa\u015b\u0107 pomi\u0119dzy bogatymi a biednymi. Wyst\u0119powa\u0142 r\u00f3wnie\u017c przeciw \u201eczystej sztuce\u201d uprawianej z potrzeby estetycznej. Popad\u0142 w zatarg z rz\u0105dem (zakaz rozpowszechniania jego pism) i z Cerkwi\u0105 (zosta\u0142\u00a0ekskomunikowany\u00a0i wydalony z niej w\u00a01901). W tym czasie nominowany<\/sup>\u00a0by\u0142 do\u00a0Literackiej Nagrody Nobla\u00a0(m\u00f3wiono o nim jako o najwa\u017cniejszym kandydacie), kt\u00f3rej ostatecznie nie otrzyma\u0142.<\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a><\/span><\/p>\n
\n
<\/div>\n

Fotografia To\u0142stoja z roku 1908.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Pod koniec \u017cycia popad\u0142 w konflikt z rodzin\u0105 z powod\u00f3w maj\u0105tkowych (chcia\u0142 rozdzieli\u0107 sw\u00f3j maj\u0105tek pomi\u0119dzy ch\u0142op\u00f3w).<\/sup> Op\u00f3r rodziny i rozterki pisarza uniemo\u017cliwia\u0142y realizacj\u0119 zamierze\u0144. Od 1909 roku w osobistych dziennikach To\u0142stoja coraz cz\u0119\u015bciej pojawia\u0142y si\u0119 zapisy o zamiarze opuszczenia domu. Jesieni\u0105 1910 opu\u015bci\u0142 potajemnie Jasn\u0105 Polan\u0119, by prze\u017cy\u0107 reszt\u0119 \u017cycia zgodnie ze swymi pogl\u0105dami. A by\u0142o to tak….<\/span><\/p>\n

<\/h2>\n

\"\"<\/h2>\n

Partyzancka odyseja<\/strong><\/h2>\n

\u00a028 pa\u017adziernika 1910 r. hrabia Lew Niko\u0142ajewicz To\u0142stoj obudzi\u0142 si\u0119 ok. 3 nad ranem. Zobaczy\u0142 \u017con\u0119 Zofi\u0119 Andriejewn\u0119, przetrz\u0105saj\u0105c\u0105 papiery w jego gabinecie. Przez godzin\u0119 przewraca\u0142 si\u0119 w \u0142\u00f3\u017cku, ale wzburzenie nie pozwala\u0142o mu zasn\u0105\u0107. Wreszcie podj\u0105\u0142 decyzj\u0119. Pr\u0119dko wsta\u0142, napisa\u0142 po\u017cegnalny list do \u017cony, po czym obudzi\u0142 ukochan\u0105 c\u00f3rk\u0119 Aleksandr\u0119 oraz lekarza i przyjaciela Duszana Makowickiego, oznajmi\u0142 im sw\u00f3j zamiar i poprosi\u0142 o spakowanie najpotrzebniejszych rzeczy. Po jakiej\u015b godzinie gor\u0105czkowych przygotowa\u0144 (Zofia Andriejewna spa\u0142a dwa pokoje dalej) To\u0142stoj kaza\u0142 zaprz\u0119ga\u0107 i wraz z Makowickim w najwi\u0119kszej tajemnicy opu\u015bci\u0142 Jasn\u0105 Polan\u0119. Aleksandra mia\u0142a pozosta\u0107 na miejscu, trzyma\u0107 r\u0119k\u0119 na pulsie, kontaktowa\u0107 si\u0119 z ojcem, a w sprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bciach do\u0142\u0105czy\u0107 do zbiega.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n
\n
Oko\u0142o 6.30 byli ju\u017c na stacji kolejowej w Szczekinie, gdzie po p\u00f3\u0142torej godziny nerwowego oczekiwania (czy \u017cona nie dop\u0119dzi?) wsiedli do poci\u0105gu. Tak rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 \u201ewielka ucieczka\u201d, podr\u00f3\u017c, z kt\u00f3rej nie ma powrotu. Ostatni akt osobistego dramatu pisarza. Potajemny wyjazd 82-letniego starca \u2013 cho\u0107 nag\u0142y i nieplanowany \u2013 da si\u0119 zrozumie\u0107 tylko w kontek\u015bcie ca\u0142ego \u017cycia Lwa Niko\u0142ajewicza, a przynajmniej ostatnich 30 lat. Na prze\u0142omie lat 70. i 80. XIX w. w sposobie my\u015blenia To\u0142stoja zasz\u0142y zmiany. Opromieniony sukcesami \u201eWojny i pokoju\u201d i \u201eAnny Kareniny\u201d pisarz zw\u0105tpi\u0142 w sens dotychczasowego \u017cywota, up\u0142ywaj\u0105cego w s\u0142awie i dostatku w\u015br\u00f3d rodziny, s\u0142owem \u2013 w sens egzystencji bogatego ziemianina arystokraty, dziedzica du\u017cego maj\u0105tku. Skonstatowawszy, jak wielu przed nim, marno\u015b\u0107 ludzkiego bytowania, sens odnalaz\u0142 w pracy w\u0142asnych r\u0105k, skromnym \u017cyciu w symbiozie z przyrod\u0105 przeciwstawionemu pr\u00f3\u017cniactwu i demoralizacji klas wy\u017cszych.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Sztuce przypisa\u0142 rol\u0119 wy\u0142\u0105cznie utylitarn\u0105, wychowawcz\u0105. Odpowiedzi\u0105 na rozterki duchowe pisarza sta\u0142o si\u0119 nawr\u00f3cenie z ateizmu na radykalne chrze\u015bcija\u0144stwo, oparte na rygorystycznie interpretowanych ewangelicznych zakazach stosowania przemocy, cudzo\u0142\u00f3stwa (z czasem rozumianego jako wszelkie kontakty cielesne \u2013 st\u0105d niech\u0119\u0107 do instytucji ma\u0142\u017ce\u0144stwa i pochwa\u0142a celibatu w \u201eSonacie Kreutzerowskiej\u201d), przysi\u0119gania. Towarzyszy\u0142 temu krytyczny stosunek do pa\u0144stwa jako aparatu zinstytucjonalizowanej przemocy i do Cerkwi, g\u0142osz\u0105cej w sojuszu z tronem fa\u0142szyw\u0105 i niemoraln\u0105 nauk\u0119 (co w 1901 r. doprowadzi\u0142o do ekskomuniki pisarza).<\/span><\/p>\n

Prawdziwy dramat polega\u0142 jednak na tym, \u017ce To\u0142stoj nie potrafi\u0142 tej nowej filozofii wprowadzi\u0107 w czyn. Los ch\u0142op\u00f3w w jego dobrach nie przesta\u0142 go obchodzi\u0107, zorganizowa\u0142 dla nich szko\u0142\u0119, a w czasie g\u0142odu ni\u00f3s\u0142 pomoc, lecz przecie\u017c nie zrezygnowa\u0142 z dostatniego \u017cycia w jasnopola\u0144skim dworze. Pot\u0119piaj\u0105c \u017c\u0105dz\u0119 cielesn\u0105, nie potrafi\u0142 oprze\u0107 si\u0119 wdzi\u0119kom m\u0142odych wie\u015bniaczek, a nawet niem\u0142odej \u017cony. Chadza\u0142 z kos\u0105 na pole, ale bardziej przypomina\u0142o to porann\u0105 gimnastyk\u0119 ni\u017c robot\u0119. Z zapa\u0142em wyk\u0142ada\u0142 pogl\u0105dy w tekstach publicystycznych i rozprawach religijno-filozoficznych, ale wci\u0105\u017c ci\u0105gn\u0119\u0142o go do literatury pi\u0119knej. To\u0142stoj by\u0142 przy tym \u2013 jak dowodz\u0105 jego dzienniki \u2013 cz\u0142owiekiem o niezwyk\u0142ej zdolno\u015bci autoanalizy, szczerym wobec samego siebie i dlatego bole\u015bnie prze\u017cywaj\u0105cym w\u0142asn\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107. Na to wszystko nak\u0142ada\u0142y si\u0119 pogarszaj\u0105ce si\u0119 z czasem stosunki rodzinne, zw\u0142aszcza z \u017con\u0105.<\/span><\/p>\n

Zofia To\u0142stojowa, m\u0142odsza od pisarza o 16 lat, po\u015blubiona, trzeba przyzna\u0107, z mi\u0142o\u015bci jako 18-latka, by\u0142a dobr\u0105 \u017con\u0105 i pani\u0105 domu, matk\u0105 jego 13 dzieci (pi\u0119cioro zmar\u0142o w dzieci\u0144stwie). Zofia anga\u017cowa\u0142a si\u0119 w prac\u0119 m\u0119\u017ca, przepisywa\u0142a r\u0119kopisy, zabiega\u0142a o ich wydawanie. Przy tym wszystkim pozosta\u0142a jednak kobiet\u0105 praktyczn\u0105, dbaj\u0105c\u0105 o interes rodziny. Na duchow\u0105 przemian\u0119 50-letniego m\u0119\u017ca spogl\u0105da\u0142a ze zdumieniem, a niekt\u00f3re jego pomys\u0142y, jak zrzeczenie si\u0119 praw do swoich dzie\u0142, traktowa\u0142a jak niebezpieczne fanaberie. Ostatecznie stan\u0119\u0142o na tym, \u017ce wszystkie utwory napisane do 1881 r. (w tym dwie wielkie powie\u015bci) pozostaj\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 rodziny, p\u00f3\u017aniejsze pisma staj\u0105 si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 publiczn\u0105. Konflikt na tym tle na tyle si\u0119 zaostrzy\u0142, \u017ce To\u0142stoj spisywa\u0142 testament w sekrecie przed \u017con\u0105, podpisuj\u0105c go w lesie niedaleko Jasnej Polany w obecno\u015bci sprzymierzonych z nim przyjaci\u00f3\u0142. To w\u0142a\u015bnie tego dokumentu szuka\u0142a Zofia Andriejewna w pokoju m\u0119\u017ca owej pa\u017adziernikowej nocy.<\/span><\/p>\n

Zreszt\u0105 nie chodzi\u0142o wy\u0142\u0105cznie o sprawy materialne. \u017bona by\u0142a zazdrosna o wp\u0142yw, jaki na pisarza wywierali jego przyjaciele, a zw\u0142aszcza nieod\u0142\u0105czny W\u0142odzimierz Czertkow, sta\u0142y i niemile widziany przez gospodyni\u0119 bywalec domu w Jasnej Polanie. To\u0142stoj skar\u017cy\u0142 si\u0119 z kolei, \u017ce \u017cona go nie rozumie. K\u0142\u00f3tnie mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami przeradza\u0142y si\u0119 w wybuchy histerii Zofii, posuni\u0119te a\u017c do pr\u00f3b samob\u00f3jczych. Lew Niko\u0142ajewicz ze swej strony tak\u017ce daleki by\u0142 od r\u00f3wnowagi duchowej. Mocno prze\u017cywa\u0142 sw\u0105 niedoskona\u0142o\u015b\u0107. Czyni\u0142 sobie wyrzuty po zjedzeniu wystawnego posi\u0142ku, za zbytek uwa\u017ca\u0142 codzienne przeja\u017cd\u017cki konne (ko\u0144 powinien przecie\u017c s\u0142u\u017cy\u0107 tylko do pracy), okazjonalne stosunki p\u0142ciowe z \u017con\u0105 wywo\u0142ywa\u0142y w nim poczucie wstydu, wstr\u0119tem napawa\u0142 go pr\u00f3\u017cniaczy tryb \u017cycia w\u0142asnych syn\u00f3w. Na sw\u00f3j spos\u00f3b kocha\u0142 \u017con\u0119, ale nie m\u00f3g\u0142 z ni\u0105 wytrzyma\u0107. Chcia\u0142 wszystko rzuci\u0107. Wyje\u017cd\u017ca\u0142. Wraca\u0142. Hamletyzowa\u0142. \u201eMoja sytuacja w domu staje si\u0119 i sta\u0142a si\u0119 nie do zniesienia \u2013 pisa\u0142 w li\u015bcie po\u017cegnalnym do \u017cony. \u2013 Pomijaj\u0105c wszystko inne, nie mog\u0119 dalej \u017cy\u0107 w warunkach zbytku, w kt\u00f3rych \u017cy\u0142em, i czyni\u0119 to, co zwykle czyni\u0105 starcy w moim wieku: odchodz\u0119 z \u017cycia \u015bwiatowego, by prze\u017cy\u0107 w samotno\u015bci i ciszy ostatnie dni mojego \u017cycia\u201d.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n
\n
Plany podr\u00f3\u017cnik\u00f3w by\u0142y niezwykle mgliste. Wielka ucieczka okaza\u0142a si\u0119 bowiem wielk\u0105 improwizacj\u0105. To\u0142stoj my\u015bla\u0142 o Kaukazie, a nawet o wyje\u017adzie do Bu\u0142garii, gdzie, jak s\u0105dzi\u0142, by\u0142by mniej rozpoznawalny ni\u017c w Rosji. Chwilowo jednak postanowi\u0142 odwiedzi\u0107 swoj\u0105 siostr\u0119 Mari\u0119 Niko\u0142ajewn\u0119, mniszk\u0119 w klasztorze w Szamordinie pod Kozielskiem. Pojechali tam z przesiadk\u0105 w Gorbaczewie, omijaj\u0105c Tu\u0142\u0119 i Moskw\u0119, gdzie \u0142atwiej by\u0142oby o dekonspiracj\u0119. D\u0142uga podr\u00f3\u017c w wagonie trzeciej klasy w sparta\u0144skich warunkach stanowi\u0142a prze\u017cycie samo w sobie, To\u0142stoj by\u0142 jednak szcz\u0119\u015bliwy szcz\u0119\u015bciem cz\u0142owieka, kt\u00f3ry po ci\u0119\u017ckiej walce wewn\u0119trznej wprowadzi\u0142 wreszcie w czyn d\u0142ugo rozwa\u017can\u0105 decyzj\u0119. Do Kozielska dotarli pod wiecz\u00f3r, a stamt\u0105d, wynaj\u0119tym na stacji powozem, pojechali do Pustelni Opty\u0144skiej, m\u0119skiego klasztoru w drodze do Szamordina. Przenocowali w przyklasztornej gospodzie. Przed spoczynkiem To\u0142stoj napisa\u0142 do Aleksandry, prosi\u0142 o przys\u0142anie r\u0119kopisu, nad kt\u00f3rym pracowa\u0142, i kilku ksi\u0105\u017cek (Dostojewski, Montaigne, Maupassant). Planowa\u0142, wida\u0107, d\u0142u\u017csz\u0105 podr\u00f3\u017c.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Tymczasem w Jasnej Polanie rozgrywa\u0142y si\u0119 sceny dantejskie. Tu\u017c po przebudzeniu Zofia Andriejewna, przeczytawszy pierwsze zdanie listu od m\u0119\u017ca, wypad\u0142a z domu w stron\u0119 parkowego stawu. Aleksandra z lokajami ruszy\u0142a w pogo\u0144. Matka wbieg\u0142a na mostek, po\u015blizn\u0119\u0142a si\u0119 (skoczy\u0142a?) i wpad\u0142a do wody. Z trudem wyratowana z tego nieszcz\u0119\u015bliwego wypadku (szcz\u0119\u015bliwej pr\u00f3by samob\u00f3jczej?) przyst\u0105pi\u0142a ze zdwojon\u0105 energi\u0105 do dzia\u0142a\u0144, obliczonych na sprowadzenie m\u0119\u017ca do domu. W swej determinacji posun\u0119\u0142a si\u0119 nawet do wys\u0142ania do To\u0142stoja telegramu wzywaj\u0105cego go do powrotu, podpisanego \u201eSasza\u201d, czyli zdrobnia\u0142\u0105 form\u0105 imienia ich c\u00f3rki. Ta jednak, zawiadomiona przez us\u0142u\u017cnego lokaja, zadepeszowa\u0142a natychmiast do ojca z ostrze\u017ceniem, by wierzy\u0142 tylko wiadomo\u015bciom podpisanym \u201eAleksandra\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201eKocham Ci\u0119 i lituj\u0119 si\u0119 nad Tob\u0105 z ca\u0142ej duszy \u2013 odpisa\u0142 \u2013 ale nie mog\u0119 post\u0105pi\u0107 inaczej […] Wr\u00f3ci\u0107 do Ciebie, dop\u00f3ki jeste\u015b w takim stanie, oznacza\u0142oby dla mnie wyrzeczenie si\u0119 \u017cycia. \u017begnaj, droga Soniu, niech Ci B\u00f3g dopomo\u017ce. […] Miesi\u0105ce, kt\u00f3re nam pozostaj\u0105 do prze\u017cycia, s\u0105 wa\u017cniejsze ni\u017c wszystkie prze\u017cyte lata i trzeba je dobrze prze\u017cy\u0107\u201d. Nadmiar optymizmu. Pozosta\u0142y dni. N\u0119kany niepokojem, pisarz znowu zmieni\u0142 plany. Obsesyjnie l\u0119kaj\u0105c si\u0119 po\u015bcigu Zofii, postanowi\u0142 wyruszy\u0107 w dalsz\u0105 drog\u0119. Na razie do Nowoczerkaska do c\u00f3rki Marii Niko\u0142ajewny Heleny Denisienko, kt\u00f3rej m\u0105\u017c m\u00f3g\u0142 pom\u00f3c w wyrobieniu paszportu. Potem na Kaukaz, mo\u017ce za granic\u0119? Byle dalej. Wieczorem przestudiowali mapy, a o \u015bwicie 31 pa\u017adziernika ca\u0142a kompania wyjecha\u0142a z Szamordina, by z\u0142apa\u0107 poranny poci\u0105g do Rostowa nad Donem. W poci\u0105gu To\u0142stoj \u017ale si\u0119 poczu\u0142. Kaszla\u0142, zaczyna\u0142 gor\u0105czkowa\u0107, 38 stopni. Mimo zdumiewaj\u0105cej t\u0119\u017cyzny fizycznej trudy jesiennej podr\u00f3\u017cy da\u0142y mu si\u0119 we znaki. Czas depta\u0142 hrabiemu po pi\u0119tach.<\/span><\/p>\n

Gor\u0105ca herbata i kompresy przynios\u0142y tylko chwilow\u0105 ulg\u0119. Pr\u00f3bowa\u0142 co\u015b czyta\u0107, dyktowa\u0107, przerwa\u0142 jednak, bo gor\u0105czka ros\u0142a. Wreszcie doktor Makowicki zdecydowa\u0142, \u017ce podr\u00f3\u017c trzeba natychmiast przerwa\u0107. To\u0142stoj pocz\u0105tkowo nie chcia\u0142 o tym s\u0142ysze\u0107, zgodzi\u0142 si\u0119 po d\u0142ugich perswazjach. Na najbli\u017cszym postoju \u2013 niewielkiej stacji Astapowo (dzi\u015b Lew To\u0142stoj) w guberni riaza\u0144skiej \u2013 Makowicki pobieg\u0142 do naczelnika stacji. Ten, s\u0142ysz\u0105c o dostojnym go\u015bciu, natychmiast udost\u0119pni\u0142 mu dwa pokoje w swoim s\u0142u\u017cbowym mieszkaniu. Chory To\u0142stoj ze s\u0142abym u\u015bmiechem odpowiada\u0142 na pozdrowienia zaskoczonych pasa\u017cer\u00f3w. By\u0142 dobrej my\u015bli: podleczy si\u0119 i najdalej za par\u0119 dni ruszy dalej.<\/span><\/p>\n

Agonia Lwa To\u0142stoja sta\u0142a si\u0119 wydarzeniem medialnym. Jego wyjazd od pocz\u0105tku by\u0142 tajemnic\u0105 poliszynela, wsz\u0119dzie go rozpoznawano, wie\u015b\u0107 roznios\u0142a si\u0119 lotem b\u0142yskawicy, trafi\u0142a na pierwsze strony gazet. Zanim do Astapowa zdo\u0142a\u0142 dotrze\u0107 ktokolwiek z rodziny, zebra\u0142 si\u0119 ju\u017c t\u0142umek korespondent\u00f3w prasowych. Mieszkanie naczelnika Ozolina przerodzi\u0142o si\u0119 w twierdz\u0119, do kt\u00f3rej wpuszczano tylko najbardziej zaufane osoby. Dziennikarze godzinami wyczekiwali na jak\u0105kolwiek informacj\u0119 o stanie jego zdrowia, czyhali na ka\u017cd\u0105 wychodz\u0105c\u0105 osob\u0119, okupowali stacyjny telegraf, by nada\u0107 korespondencje. Wbrew pozorom wywlekanie intymnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w \u017cycia gwiazd na widok publiczny nie jest wynalazkiem dzisiejszych paparazzich, a ekshibicjonizm niekt\u00f3rych XIX-wiecznych celebryt\u00f3w wprawi\u0142by w zak\u0142opotanie niejednego wsp\u00f3\u0142czesnego idola.<\/span><\/p>\n

\n
Sama Zofia Andriejewna, zapytana na gor\u0105co o motywy ucieczki m\u0119\u017ca, powiedzia\u0142a, \u017ce zrobi\u0142 to dla reklamy. I cho\u0107 ocena ta wydaje si\u0119 niesprawiedliwa, to przecie\u017c To\u0142stoj nie zabiega\u0142 zanadto o ochron\u0119 prywatno\u015bci, przez ca\u0142e \u017cycie pisa\u0142 szczere do b\u00f3lu dzienniki , do kt\u00f3rych dost\u0119p mia\u0142o kilka innych os\u00f3b, a scysje rodzinne rozgrywa\u0142y si\u0119 zwykle w asy\u015bcie znajomych b\u0105d\u017a go\u015bci. Admiratorzy pisarza ka\u017cde jego s\u0142owo uwa\u017cali za godne uwiecznienia. Dochodzi\u0142o niemal\u017ce do stenografowania k\u0142\u00f3tni domowych, a Makowicki potrafi\u0142, towarzysz\u0105c To\u0142stojowi na spacerze, notowa\u0107 jego s\u0142owa r\u0119k\u0105 schowan\u0105 w kieszeni. Post\u0119p dokona\u0142 si\u0119 wi\u0119c tylko w dziedzinie techniki (dyktafon), nie obyczaj\u00f3w.<\/span><\/div>\n<\/div>\n

W t\u0142umie ludzi, kt\u00f3rzy przybyli do Astapowa, by odda\u0107 ho\u0142d wielkiemu pisarzowi, a cz\u0119\u015bciej po prostu pofolgowa\u0107 w\u0142asnej lub cudzej ciekawo\u015bci, pr\u00f3cz dziennikarzy nie zabrak\u0142o tak\u017ce agent\u00f3w policji, lekarzy zwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 co jaki\u015b czas na konsylia, a nawet popa, przys\u0142anego tu przez \u015awi\u0105tobliwy Sob\u00f3r Cerkwi z misj\u0105 przywr\u00f3cenia zb\u0142\u0105kanej owcy na \u0142ono Ko\u015bcio\u0142a. Opierano si\u0119 na pog\u0142oskach, jakoby To\u0142stoj podczas pobytu w Szamordinie wyrazi\u0142 ch\u0119\u0107 pojednania si\u0119 z Cerkwi\u0105, co pozwoli\u0142oby na zdj\u0119cie ze\u0144 ekskomuniki. Poniewa\u017c jednak nikt z jego \u00f3wczesnych towarzyszy nie m\u00f3g\u0142 tego z czystym sumieniem potwierdzi\u0107, duchowny odjecha\u0142 z kwitkiem. Tymczasem stan zdrowia pisarza pogarsza\u0142 si\u0119 z dnia na dzie\u0144. Lekarze nie potrafili powstrzyma\u0107 rozwijaj\u0105cego si\u0119 zapalenia p\u0142uc. Kaszla\u0142, gor\u0105czka dochodzi\u0142a chwilami do 40 stopni. Gdy na jaki\u015b czas opada\u0142a, troch\u0119 si\u0119 o\u017cywia\u0142, dyktowa\u0142 listy, prosi\u0142, by mu poczyta\u0107. Cz\u0119\u015bciej jednak le\u017ca\u0142 wyczerpany, momentami majaczy\u0142.<\/span>
\n\"\"Gdy tylko dowiedzia\u0142a si\u0119 o miejscu pobytu m\u0119\u017ca, 2 listopada w nocy do Astapowa przyjecha\u0142a specjalnym poci\u0105giem Zofia Andriejewna z dzie\u0107mi. To\u0142stoj serdecznie powita\u0142 najstarszego syna Sergiusza, kt\u00f3ry okaza\u0142 mu wiele zrozumienia i nie stan\u0105\u0142, jak Andrzej, po stronie matki. Samej Zofii w og\u00f3le nie dopuszczono do m\u0119\u017ca. Aleksandra z Makowickim i Czertkowem \u2013 uznaj\u0105c, \u017ce spotkanie z \u017con\u0105 mog\u0142oby dla pisarza stanowi\u0107 zbyt silne prze\u017cycie \u2013 ukrywali przed nim wiadomo\u015b\u0107 o jej przybyciu, mimo \u017ce To\u0142stoj wielokrotnie wypytywa\u0142 o wie\u015bci z domu. Dosz\u0142o do tego, \u017ce zrozpaczona Zofia kr\u0105\u017cy\u0142a wok\u00f3\u0142 domu naczelnika, usi\u0142uj\u0105c zajrze\u0107 przez okno do pokoju m\u0119\u017ca… Umieranie trwa\u0142o tydzie\u0144. Ostatniej nocy, z 6 na 7 listopada, To\u0142stoj by\u0142 niemal stale nieprzytomny. Dopiero wtedy wpuszczono do jego sypialni Zofi\u0119, ale nie odzyska\u0142 \u015bwiadomo\u015bci. Wreszcie, po dw\u00f3ch zatrzymaniach oddechu \u2013 co odnotowali czuwaj\u0105cy nad nim lekarze \u2013 oko\u0142o 6 rano chory wyzion\u0105\u0142 ducha. Tak zako\u0144czy\u0142a si\u0119 ostatnia podr\u00f3\u017c Lwa To\u0142stoja. Jego odyseja. Odyseja… od\u00a0Penelopy.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a: fokus.pl, pl.wikipedia.org<\/p>\n

\n

Wspominaj\u0105c wybitnego tw\u00f3rc\u0119\u00a0 w 110 rocznic\u0119 \u015bmierci proponujemy powr\u00f3t do klasyki:<\/strong><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lew To\u0142stoj urodzi\u0142 si\u0119 w\u00a0Jasnej Polanie\u00a0jako potomek dw\u00f3ch znanych w Rosji rodzin arystokratycznych: To\u0142stoj\u00f3w i Wo\u0142ko\u0144skich. Wcze\u015bnie straci\u0142 matk\u0119, kt\u00f3ra zmar\u0142a w 1830 roku, a siedem lat p\u00f3\u017aniej zmar\u0142 jego ojciec. Wraz z czw\u00f3rk\u0105 rodze\u0144stwa by\u0142 wychowywany przez krewne ze strony ojca, a kszta\u0142cony przez francuskiego, a potem niemieckiego guwernera. W 1844 roku zacz\u0105\u0142 studiowa\u0107 …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4250,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,7,6,9],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4243","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualnosci","8":"category-filia-w-jezuickiej-strudze","9":"category-filia-w-rojewicach","10":"category-wypozyczalnia-dla-doroslych-z-czytelnia","11":"anons"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4243","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4243"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4243\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4252,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4243\/revisions\/4252"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4250"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4243"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4243"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gbp.rojewo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4243"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}